Alumni Talk #7 : « Initiation et Formation à l’analyse d’impact de la réglementation (AIR) au Cambodge »

[ភាសាខ្មែរនៅខាងក្រោម]

Le mardi 26 mai 2026, le Pôle de coopération française a eu l’honneur d’organiser la septième édition des Alumni Talks sous le thème : « Initiation et formation à l’analyse d’impact de la réglementation au Cambodge », animée par Son Excellence Pech Sokha et Son Excellence Eng Ratmoni, anciens étudiants de la filière spéciale en Économie et Gestion de l’Université Royale de Droit et des Sciences Économiques.

Les deux intervenants ont présenté de manière approfondie à nos étudiants les principes et le processus de l’Analyse d’Impact de la Réglementation (AIR). L’AIR propose une démarche structurée permettant d’identifier les solutions aux problèmes, d’élaborer des politiques publiques adaptées et d’éclairer la prise de décision sur la base de données probantes, afin d’atteindre les objectifs des politiques publiques et de garantir la stabilité de l’environnement des affaires et la protection de l’environnement.

Son Excellence Pech Sokha a souligné que l’élaboration et la diffusion des rapports d’AIR permettent aux parties prenantes de comprendre et d’examiner quatre aspects essentiels :
• la justification de l’intervention envisagée par le gouvernement ;
• la manière dont la nouvelle politique pourrait affecter les acteurs concernés ainsi que l’ampleur de ses effets ;
• les coûts et les bénéfices estimés des mesures envisagées ainsi que les modalités de leur évaluation ;
• les effets potentielles susceptibles de résulter de leur mise en œuvre.

Les deux intervenants ont également présenté en détail les sept composantes qui constituent la méthodologie de mise en œuvre de l’AIR au Cambodge. Les étudiants ont ainsi acquis une meilleure compréhension de l’identification des problèmes nécessitant une intervention publique. À cette étape, Son Excellence Eng Ratmoni a encouragé les étudiants à analyser les problèmes réels, leurs causes, les populations concernées, les données disponibles ainsi que les conséquences futures susceptibles de se produire en l’absence de toute intervention.

La deuxième composante concerne la définition des objectifs. Les étudiants ont été encouragés à adopter la méthode SMART afin de garantir que les objectifs poursuivis soient clairement définis, mesurables, réalisables, pertinents et assortis d’un calendrier précis.

La phase suivante consiste à identifier les différentes options d’intervention susceptibles de répondre aux problèmes identifiés. Ces options sont élaborées à partir de l’analyse du problème et des objectifs fixés, puis évaluées au regard de leurs impacts potentiels sur les plans économique, social, environnemental et financier.

L’une des missions essentielles de l’AIR est de garantir que les politiques publiques soient élaborées sur les évidences objectives et d’analyses scientifiques adaptées aux réalités géographiques et démographiques, plutôt que sur des perceptions subjectives. L’objectif est de maximiser les bénéfices pour l’ensemble de la société. Dans cette perspective, la consultation constitue une étape incontournable de la démarche d’AIR. Les institutions concernées sont invitées à participer aux échanges afin de recueillir des informations, partager les points de vue et identifier les éventuels impacts des mesures envisagées.

L’étape suivante est celle de la conclusion, au cours de laquelle l’option de politique publique la plus pertinente est retenue et justifiée de manière détaillée. Cette phase de mise en œuvre et de suivi-évaluation permet de déterminer les institutions responsables, le calendrier d’exécution ainsi que les mécanismes destinés à suivre et à évaluer les résultats de la politique publique adoptée.

Cette présentation a apporté une valeur ajoutée considérable à nos étudiants qui poursuivent des études en droit, et en économie et en gestion. Initiation et formation à l’analyse d’impact de la réglementation au Cambodge témoignent des efforts déployés par le Gouvernement Royal du Cambodge pour garantir que les politiques publiques servent effectivement l’intérêt général plutôt que des effets indésirables. Cette démarche encourage également les individus et les institutions concernés à apporter des éléments de preuve sur les impacts observés afin de contribuer à l’identification de solutions adaptées.

Nous adressons nos plus sincères remerciements à Son Excellence Pech Sokha et à Son Excellence Eng Ratmoni pour le temps consacré au partage de leurs précieuses connaissances. Nous remercions également les invités d’honneur et l’ensemble des étudiants qui ont honoré de leur présence cet événement important. Enfin, nous exprimons notre gratitude à l’Agence Universitaire de la Francophonie (AUF) ainsi qu’au Fonds Équipe France (FEF) de l’Ambassade de France au Cambodge pour leur appui constant, ayant permis la mise en œuvre continue de ce programme à forte valeur ajoutée.

កម្មវិធី Alumni Talk លើកទីប្រាំពីរ ក្រោមប្រធានបទ «ការផ្សព្វផ្សាយនិងបណ្តុះបណ្តាលអំពីការវាយតម្លៃលើផលប៉ះពាល់នៃលិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្តនៅកម្ពុជា»

កាលពីថ្ងៃអង្គារ ទី២៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ កន្លងទៅនេះ មជ្ឈមណ្ឌលសហប្រតិបត្តិការបារាំងមានកិត្តិយសក្នុងការរៀបចំកម្មវិធី Alumni Talk លើកទីប្រាំពីរ ក្រោមប្រធានបទ «ការផ្សព្វផ្សាយនិងបណ្តុះបណ្តាលអំពីការវាយតម្លៃលើផលប៉ះពាល់នៃលិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្តនៅកម្ពុជា» ដែលចូលរួមចែករំលែកដោយ ឯកឧត្តម ប៉ិច សុខា និង ឯកឧត្តម អេង រត្នមុនី ជាអតីតនិស្សិតថ្នាក់ពិសេសសេដ្ឋកិច្ច និងគ្រប់គ្រង នៃសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទនីតិសាស្រ្ត និងវិទ្យាសាស្ត្រសេដ្ឋកិច្ច។

វាគ្មិនកិត្តិយទាំងពីររូបបានពន្យល់និស្សិតរបស់យើងយ៉ាងក្បោះក្យាយអំពីគោលការណ៍ និងដំណើរការ វាយតម្លៃផលប៉ះពាល់នៃលិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្ត (RIA)។ RIA ដាក់ចេញនូវវិធីដោះស្រាយបញ្ហា និង បង្កើតគោលនយោបាយឆ្លើយតប និងសម្រេចចិត្តដែលត្រឹមត្រូវស្រមតាមមូលដ្ឋានភស្តុតាង ដើម្បីសម្រេចបាននូវគោលបំណងនៃគោលនយោបាយសាធារណៈ និងធានាស្ថិរភាពនៅក្នុងបរិបទអាជីវកម្ម និងបរិស្ថាន។

ឯកឧត្តម ប៉ិច សុខា បានបន្ថែមថាការរៀបចំ និងការបោះពុម្ពផ្សាយរបាយការណ៍RIA ធានាថា ភាគីពាក់ព័ន្ធអាចយល់ដឹង និងអាចចោទសួរចំពោះទិដ្ឋភាពទាំង៤ រួមមាន៖
– មូលហេតុដែលរដ្ឋាភិបាលកំពុងស្នើធ្វើអន្តរាគមន៍
– របៀប និងកម្រិតដែលគោលនយោបាយថ្មីអាចប៉ះពាល់ដល់ពួកគេ
– បន្ទុកចំណាយ និងអត្ថប្រយោជន៍ដែលបានប៉ាន់ស្មាននៃវិធានការដែលបានដាក់ស្នើ និងការវាស់វែងជាក់ស្តែង
– ផលវិបាកដែលអាចកើតមាន

បន្ថែមពីនេះ វាគ្មិនកិត្តិយទាំងពីររូប បានធ្វើបទបង្ហាញយ៉ាងលម្អិតទៅលើធាតុផ្សំទាំង៧ ដែលជាវិធីសាស្រ្ត និងគោលការណ៍ណែនាំសម្រាប់អនុវត្ត RIA នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ និស្សិតបានយល់កាន់តែលម្អិតលើការកំណត់បញ្ហា ដែលតម្រូវឱ្យមានយន្តការដោះស្រាយតាមរយៈគោលនយោបាយសាធារណៈ។ ក្នុងដំណាក់កាលនេះ ឯកឧត្តម អេង រត្នមុនី ណែនាំនិស្សិតឱ្យចេះវិភាគទៅលើបញ្ហាពិតប្រាកដ មូលហេតុ អ្នករងផលប៉ះពាល់ ទិន្នន័យ ក៏ដូចជាផលប៉ះពាល់នាពេលអនាគត ប្រសិនបើមិនមានវិធានការដោះស្រាយអ្វីសោះ។

គោលបំណងគឺជាធាតុផ្សំទី២។ និស្សិតបានយល់ដឹងពីការគិតបែបយុទ្ធសាស្ត្រតាមលំនាំ SMART ដែលផ្តោតលើ ភាពជាក់លាក់ (Specific) ការដែលអាចវាស់វែងបាន (Measurable) ការដែលអាចសម្រេចបាន (Achievable) ភាពពាក់ព័ន្ធ (Relevant) និង កាលវេលាដែលច្បាស់លាស់ (Time-bound)។

បន្ទាប់ពីនេះ ឈានដល់ជម្រើសនៃវិធានការឆ្លើយតបទៅនឹងបញ្ហាដែលមានទម្រង់ផ្សេងៗគ្នា
ទៅតាមការវិភាគអំពីបញ្ហា និងគោលបំណង មុននឹងដំណាក់កាលនៃការវិភាគផលប៉ះពាល់ ដោយផ្អែកលើកត្តាផ្សេងៗដូចជា៖ សេដ្ឋកិច្ច សង្គម បរិស្ថាន និងហិរញ្ញវត្ថុជាដើម។

ការងារចម្បងរបស់ RIA គឺធានាថាការដាក់ចេញនូវគោលនយោបាយសាធារណៈនឹងធ្វើឡើងដោយ
ផ្អែកលើទិន្នន័យជាក់ស្តែងតាមបែបវិទ្យាសាស្ត្រស្របតាមស្ថានភាពភូមិសាស្រ្ត និងប្រជាសាស្រ្ត (មិនមែនតាមអារម្មណ៍) ដែលបម្រើផលប្រយោជន៍ជាអតិបរិមាដល់សង្គមទាំងមូល។ ហេតុដូចនេះហើយ កិច្ចពិគ្រោះយោបល់គឺជាដំណាក់កាលមួយដែលមិនអាចរំលងបានក្នុងគោលការណ៍ណែនាំសម្រាប់អនុវត្ត RIA។ ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធនឹងត្រូវបានអញ្ជើញ ដើម្បីប្រមូលទិន្នន័យពីការផ្លាស់ប្តូរមតិ និងស្វែងរកបញ្ហាប៉ះពាល់នានា។

ជាជំហានបន្ទាប់ គឺដំណាក់កាលសន្និដ្ឋាន។ គោលនយោបាយនឹងត្រូវបានជ្រើសរើស ដោយមានការពន្យល់លម្អិត ហើយចុងក្រោយគឺការអនុវត្ត និងការតាមដានត្រួតពិនិត្យ។ ដំណាក់កាលនេះ កំណត់អ្នកទទួលបន្ទុក ពេលវេលានៃការចាប់ផ្តើមអនុវត្ត និងរបៀបតាមដានត្រួតពិនិត្យលទ្ធផលនៃគោលនយោបាយសាធារណៈដែលបានដាក់ចេញ។

ការចែករំលែកអំពីប្រធានបទនេះ ផ្តល់នូវគុណតម្លៃដ៏ថ្លៃថ្លាជាពិសេសចំពោះនិស្សិតរបស់យើងដែលកំពុង
សិក្សាផ្នែកនីតិសាស្ត្រ និងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងគ្រប់គ្រង។ ការផ្សព្វផ្សាយ និងបណ្តុះបណ្តាលអំពីការវាយ
តម្លៃលើផលប៉ះពាល់នៃលិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្តនៅកម្ពុជានាពេលនេះ គឺជាការចង្អុលបង្ហាញអំពី
កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល ដើម្បីធានាថាគោលនយោបាយសាធារណៈដែលដាក់ចេញ នឹងបម្រើផលប្រយោជន៍៍ជាជាងបង្កើតផលប៉ះពាល់បន្ថែម ហើយបុគ្គល និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធត្រូវបានលើកទឹកចិត្តឱ្យលើកឡើងភស្តុតាងនៃផលប៉ះពាល់ដែលកើតឡើង ដើម្បីស្វែងរកដំណោះស្រាយដែលសមស្រប។

សូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅចំពោះ ឯកឧត្តម ប៉ិច សុខា និងឯកឧត្តម អេង រត្នមុនី សម្រាប់ការចំណាយពេលចែករំលែកចំណេះដឹងដ៏មានតម្លៃ។ ជាមួយគ្នានេះដែរ សូមថ្លែងអំណរគុណដល់គណអធិបតី ភ្ញៀវកិត្តិយស និងនិស្សិតទាំងអស់ដែលបានផ្តល់កិត្តិយសចូលរួម កម្មវិធីដ៏សំខាន់នេះ ព្រមទាំងសូមអរគុណដល់ AUF និង Fonds Équipe France (FEF) នៃស្ថានទូតបារាំងប្រចាំប្រទេសកម្ពុជា សម្រាប់ការគាំទ្រដែលឱ្យកម្មវិធីនេះអាចប្រព្រឹត្តទៅបានជាបន្តបន្ទាប់។